ایمپلنت دندان زمان تعویض ثابتی ندارد. اگر دندان ایمپلنت‌شده لق شده باشد، ابتدا باید مشخص شود که روکش یا پیچ اتصال آن حرکت می‌کند یا خود پایه داخل استخوان لق شده است. روکش و قطعات اتصال در بسیاری از موارد قابل تعمیر یا تعویض هستند؛ اما لق شدن واقعی پایه، شکستگی آن یا از دست رفتن شدید استخوان نگهدارنده ممکن است به خارج کردن ایمپلنت نیاز داشته باشد.
در این مطلب از کلینیک اشکان مرادی، تفاوت خرابی روکش و پایه، نشانه‌های هشدار، مراحل درمان و عوامل مؤثر بر هزینه تعویض ایمپلنت دندان بررسی میشود. تشخیص قطعی فقط پس از معاینه و بررسی تصاویر دندانی امکان‌پذیر است.
تعویض ایمپلنت دندان چه زمانی لازم میشود؟
اصطلاح «خرابی ایمپلنت» همیشه به معنی خرابی پایه نیست. گاهی مشکل فقط به روکش یا پیچ اتصال مربوط میشود و بدون خارج کردن پایه برطرف خواهد شد. تعویض خود پایه معمولاً در شرایط زیر بررسی میشود:
- جوش نخوردن پایه با استخوان: در بعضی موارد، طی ماه‌های نخست پس از کاشت، اتصال پایداری میان پایه و استخوان شکل نمی‌گیرد و پایه لق میشود.
- لق شدن واقعی پایه: اگر حرکت از خود فیکسچر داخل استخوان باشد، سفت کردن روکش یا پیچ اتصال مشکل را حل نمی‌کند.
- شکستگی بدنه پایه: شکستگی فیکسچر با شکستگی روکش تفاوت دارد و معمولاً به بررسی برای خارج کردن پایه نیاز دارد.
- بیماری پیشرفته اطراف ایمپلنت: اگر التهاب با تحلیل استخوان همراه شود و امکان حفظ پایه وجود نداشته باشد، خارج کردن آن مطرح میشود.
طبق توضیح آکادمی پریودنتولوژی آمریکا درباره بیماری‌های اطراف ایمپلنت، «موکوزیت» به التهاب بافت نرم محدود است؛ اما «پریایمپلنتایتیس» با آسیب به استخوان نگهدارنده همراه میشود. بنابراین، هر خونریزی یا التهاب لثه به معنی نیاز به تعویض ایمپلنت نیست.
از کجا بفهمیم ایمپلنت دچار مشکل شده است؟
بعضی مشکلات ایمپلنت بدون درد واضح پیش می‌روند. با این حال، مشاهده نشانه‌های زیر دلیل مناسبی برای مراجعه و بررسی است:
- خونریزی، قرمزی یا تورم مداوم لثه اطراف ایمپلنت
- خروج چرک از اطراف پایه یا روکش
- درد تازه هنگام جویدن یا وارد شدن فشار
- احساس حرکت یا لقی دندان ایمپلنت‌شده
- تغییر شکل لثه یا نمایان شدن بخش بیشتری از پایه
آکادمیPERIO، قرمزی، حساسیت و خونریزی هنگام مسواک زدن را از نشانه‌های احتمالی بیماری اطراف ایمپلنت می‌داند. این نشانه‌ها علت مشکل را به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند و باید در معاینه بررسی شوند.
اگر ایمپلنت یا روکش لق شده است، تا زمان معاینه با آن سمت غذای سفت جویده نشود و از تلاش برای سفت کردن قطعات با دست یا ابزار خانگی خودداری شود. در صورت تورم رو به افزایش، تب یا دشواری در بلع و تنفس، ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
تفاوت خرابی روکش و خود ایمپلنت چیست؟
دندان ایمپلنت‌شده معمولاً سه بخش اصلی دارد: پایه‌ای که داخل استخوان قرار می‌گیرد، اباتمنت یا قطعه اتصال، و روکشی که مانند دندان طبیعی دیده میشود. خرابی هر بخش درمان متفاوتی دارد.
خرابی روکش یا پیچ اتصال
گاهی روکش می‌شکند یا پیچ اتصال شل میشود، در حالی که پایه داخل استخوان ثابت و سالم است. در چنین شرایطی، ممکن است تعمیر روکش، سفت کردن پیچ یا تعویض قطعه آسیبدیده کافی باشد. در این حالت ابتدا باید مشخص شود که مشکل از پیچ یا روکش است یا از خود پایه؛ اگر پایه داخل استخوان ثابت باشد، لزوماً نیازی به خارج کردن آن وجود ندارد.
لقی یا شکستگی خود پایه
اگر فیکسچر داخل استخوان حرکت کند یا بدنه آن بشکند، تعمیر روکش مشکل اصلی را برطرف نمی‌کند. دندانپزشک با معاینه، بررسی قطعات و تصویربرداری لازم مشخص می‌کند که پایه قابل حفظ است یا باید خارج شود. عکس سه‌بعدی ممکن است برای بعضی موارد و برنامه‌ریزی جراحی لازم باشد، اما برای همه بیماران ضروری نیست.
مراحل خارج کردن و جایگزینی ایمپلنت دندان
اگر بررسی‌ها نشان دهند که پایه قابل حفظ نیست، درمان میتواند شامل مراحل زیر باشد. انجام همه مراحل و ترتیب دقیق آن‌ها به وضعیت هر بیمار بستگی دارد.
۱. معاینه و بررسی علت شکست: دندانپزشک ابتدا محل لقی، سلامت روکش و قطعات اتصال، وضعیت لثه و مقدار استخوان باقی‌مانده را بررسی می‌کند. شناسایی علت شکست قبلی برای انتخاب درمان بعدی اهمیت دارد.
۲. خارج کردن پایه ناموفق: روش خارج کردن ایمپلنت با توجه به شرایط پایه و استخوان اطراف انتخاب میشود. روش‌هایی مانند Reverse Torque، Trephine و Bur برای خارج کردن ایمپلنت‌های ناموفق استفاده می‌شوند و Reverse Torque به‌عنوان روشی کم‌تهاجمی‌تر برای حفظ استخوان اطراف مطرح شده است. با این حال، میزان برداشت استخوان و آسیب بافتی در همه روش‌ها یکسان نیست. این جراحی معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود و درد حین کار باید با بیحسی کنترل شود، اما پس از جراحی ممکن است درد، تورم و حساسیت ایجاد شود.(pubmed)
۳. رسیدگی به بافت و استخوان: پس از خروج پایه، وضعیت بافت و استخوان دوباره ارزیابی میشود. اگر استخوان کافی نباشد، ممکن است پیش از کاشت مجدد یا هم‌زمان با آن به بازسازی استخوان نیاز باشد.
۴. کاشت پایه جدید و ساخت روکش: در شرایط مناسب، پایه جدید ممکن است در همان جلسه یا پس از دوره ترمیم کاشته شود. سپس، زمانی که پایه به پایداری لازم رسید، روکش نهایی ساخته میشود و مراجعات پیگیری آغاز خواهد شد.
آیا بعد از شکست ایمپلنت میتوان دوباره ایمپلنت کاشت؟
در بسیاری از موارد بله، اما امکان کاشت مجدد باید برای همان محل بررسی شود. علت شکست قبلی، حجم استخوان باقی‌مانده، وضعیت لثه و عواملی مانند سیگار کشیدن و کنترل پلاک بر تصمیم درمانی اثر دارند. مرور نظام‌مند( PUBMED ) درباره کاشت مجدد در محل ایمپلنت ناموفق این عوامل را در نتیجه درمان مؤثر می‌داند.
زمان انتظار یکسانی برای همه وجود ندارد. در بعضی شرایط کاشت هم‌زمان با خروج پایه ممکن است؛ در شرایط دیگر، ابتدا باید بافت ترمیم یا استخوان بازسازی شود. همچنین موفقیت کاشت مجدد را نمی‌توان تضمین کرد. مرور نظام‌مند بقای ایمپلنت پس از شکست نشان می‌دهد که نتیجه این درمان به شرایط محل و بیمار وابسته است.
هزینه تعویض ایمپلنت دندان چقدر است؟
هزینه تعویض ایمپلنت برای همه یکسان نیست؛ زیرا گاهی فقط یک پیچ یا روکش تعمیر میشود و گاهی خارج کردن پایه، بازسازی استخوان و کاشت مجدد لازم است. این هزینه بصورت حدودی بین 22 تا 60 میلیون تومان هست.
عوامل اصلی مؤثر بر هزینه عبارتند از:
- معاینه و تصویربرداری موردنیاز
- تعمیر یا ساخت روکش جدید
- تعویض پیچ یا اباتمنت
- درمان بیماری لثه و بافت اطراف ایمپلنت
- جراحی خارج کردن پایه ناموفق
- پیوند استخوان، در صورت نیاز
- کاشت پایه جدید و ساخت پروتز نهایی
بنابراین، هزینه تعمیر روکش را نباید با هزینه تعویض کامل پایه مقایسه کرد. برآورد دقیق پس از معاینه و مشخص شدن طرح درمان در کلینیک اشکان امکان‌پذیر است.
جمع‌بندی
تعویض ایمپلنت دندان زمان مشخصی ندارد و لق شدن آن هم همیشه به معنی نیاز به تعویض پایه نیست. گاهی مشکل فقط با تعمیر روکش یا پیچ اتصال برطرف میشود؛ در موارد دیگر، وضعیت پایه و استخوان اطراف آن باید بررسی شود. اگر درد، التهاب یا لقی ایجاد شده است، معاینه را به تأخیر نیندازید. در کلینیک اشکان، پس از معاینه و بررسی تصاویر دندانی، علت مشکل و روش درمان مناسب مشخص میشود.
سوالات متداول در مورد تعویض ایمپلنت دندان
در اینجا به سوالات پرتکرار شما پاسخ می دهیم.
۱- آیا لق شدن ایمپلنت همیشه به معنی تعویض پایه است؟
خیر. ممکن است فقط روکش یا پیچ اتصال لق شده باشد. دندانپزشک باید مشخص کند حرکت از کدام بخش است.
۲- آیا میتوان فقط روکش خراب ایمپلنت را تعویض کرد؟
بله. اگر پایه و قطعات اتصال شرایط مناسبی داشته باشند، میتوان روکش آسیبدیده را تعمیر یا تعویض کرد.
۳- آیا خارج کردن ایمپلنت درد دارد؟
خارج کردن ایمپلنت یک اقدام جراحی است و معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود تا درد حین کار کنترل شود. میزان ناراحتی پس از جراحی به روش خارج کردن پایه و شرایط بافت و استخوان بستگی دارد و ممکن است درد، تورم یا حساسیت ایجاد شود.
۴- بعد از خارج کردن ایمپلنت چه مدت باید برای کاشت مجدد صبر کرد؟
زمان ثابتی وجود ندارد. کاشت مجدد ممکن است در همان جلسه یا پس از ترمیم بافت و بازسازی احتمالی استخوان انجام شود.
۵- آیا عفونت اطراف ایمپلنت می تواند باعث از دست رفتن آن شود؟
بله. عفونت و التهاب پیشرفته اطراف ایمپلنت، بهویژه پریایمپلنتایتیس، میتواند با تحلیل استخوان نگهدارنده همراه شود و در موارد شدید به از دست رفتن پایه منجر شود. البته هر التهاب یا عفونت اطراف ایمپلنت به معنی از دست رفتن آن نیست و امکان حفظ ایمپلنت به شدت بیماری و وضعیت بافتهای اطراف بستگی دارد.
۶- آیا ایمپلنتی که سال‌ها بدون مشکل بوده ممکن است ناگهان نیاز به تعویض پیدا کند؟
بله. خرابی روکش و پیچ یا بیماری بافت اطراف پایه ممکن است سال‌ها بعد ایجاد شود. مراقبت روزانه و معاینه دوره‌ای همچنان لازم است.
